Taşımacılık Tipleri ve Uygulamaları Dersi

Sürdürülebilir ve Sorumlu Tedarik Zinciri Yönetimi Eğitimi

Prof. Dr. Murat ERDAL
İstanbul Üniversitesi Tedarik Zinciri Yönetimi Anabilim Dalı Başkanı
merdal@istanbul.edu.tr

Eğitim Amacı:

Tedarik zincirleri artık yalnızca maliyet, kalite ve teslimat performansı ile yönetilmiyor. Şirketlerden çevresel etkilerini, sosyal sorumluluklarını, etik uygulamalarını ve tedarikçi ilişkilerindeki risklerini birlikte yönetmeleri bekleniyor. CSDDD Kurumsal Sürdürülebilirlik Özen Yükümlülüğü Direktifi de bu beklentiyi daha görünür hale getiriyor.

Bu eğitim, sürdürülebilir ve sorumlu tedarik zinciri yönetimini değer zinciri bakışıyla ele alır. Satınalma, kategori yönetimi, tedarikçi seçimi, sözleşme yönetimi, lojistik, emisyon verisi ve tedarikçi performansı birlikte değerlendirilir. Amaç, tedarik zincirindeki çevresel, sosyal ve etik riskleri daha görünür, ölçülebilir ve yönetilebilir hale getirmektir.

Programda Kapsam 3 emisyonları yalnızca teknik bir karbon hesaplama konusu olarak ele alınmaz. Tedarikçi verisi, ürün karbon ayak izi, enerji kullanımı, malzeme seçimi, sevkiyat bilgileri, satınalma harcamaları ve değer zinciri kararlarıyla birlikte incelenir. Böylece katılımcılar, emisyon azaltım hedeflerinin satınalma ve tedarikçi yönetimiyle nasıl bağlantı kurduğunu görür.

Eğitimin güçlü odaklarından biri sorumlu tedarik zinciri yönetimidir. Tedarikçi davranış kuralları, etik kodlar, insan hakları, çalışma koşulları, çocuk işçi, zorla çalıştırma, ayrımcılık, taciz, iş sağlığı ve güvenliği, yolsuzluk, rüşvet, çıkar çatışması, hediye ve menfaat yönetimi sade ve uygulamaya dönük biçimde ele alınır.

Eğitim sonunda katılımcıların; sürdürülebilir ve sorumlu satınalma politikası oluşturma, tedarikçi sosyal uygunluk değerlendirmesi yapma, şikâyet ve ihbar mekanizmalarını kurgulama, sözleşmelere etik, sosyal ve çevresel yükümlülükler ekleme, tedarikçi denetimi ve düzeltici faaliyet planlarını yönetme konularında pratik bakış açısı kazanmaları hedeflenmektedir.

Program, şirketlerin sürdürülebilirlik yönetişimini güçlendirmeyi ve tedarik zinciri boyunca daha güvenilir, şeffaf ve sorumlu bir yönetim disiplini kurmayı amaçlar.

1. Gün | Sürdürülebilir Tedarik Zinciri Yönetimi

Tedarik Zincirinde Yeni Dönem

Tedarik zincirleri artık sadece fiyat, kalite ve teslimatla yönetilmiyor.
Çevre, karbon, insan ve mevzuat birlikte değerlendiriliyor.

• Sürdürülebilirlik beklentileri
• Müşteri talepleri
• Mevzuat baskısı
• Tedarikçi etkisi
• Kurumsal sorumluluk

Değer Zinciri ve Özen Yükümlülüğü Bakışı

Bir ürün ya da hizmetin etkisi sadece şirket içinde oluşmaz.
Tedarikçiler, taşeronlar, lojistik firmaları ve müşteriler de bu zincirin parçasıdır.

• Değer zinciri mantığı
• Paydaş beklentileri
• Tedarikçi ilişkileri
• Lojistik etkiler
• Risklerin görünür kılınması

ESG — Çevresel, Sosyal ve Yönetişim

Şirketler çevresel, sosyal ve yönetişim performanslarıyla değerlendiriliyor.
Tedarik zinciri bu değerlendirmenin en kritik alanlarından biridir.

• Çevresel riskler
• Sosyal riskler
• Yönetişim riskleri
• Tedarikçi kaynaklı riskler
• ESG veri ihtiyacı
• Sürdürülebilirlik raporlama beklentileri

Standartlar, Mevzuat ve Temel Kavramlar

Amaç, standartların iş süreçleriyle bağlantısını anlamaktır.

• CSDDD Kurumsal Sürdürülebilirlik Özen Yükümlülüğü Direktifi
• BM İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri
• İnsan Hakları ve Çevre Bağlantısı
• ISO 14064 Sera Gazı Hesaplama ve Doğrulama Standardı
• ISO 14067 Ürün Karbon Ayak İzi Standardı
• ISO 14046 Su Ayak İzi Standardı
• ISO 26000 Sosyal Sorumluluk Standardı
• LCA Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi
• EPD Çevresel Ürün Beyanı
• PCF Ürün Karbon Ayak İzi
• ISO 20400 Sustainable Procurement (Guide)

Yeşil Satınalma (Sürdürülebilir Tedarik)

Satınalma kararları karbon, enerji, su, atık ve kaynak kullanımı üzerinde doğrudan etkilidir.
Satınalma ekipleri sürdürülebilirlik hedeflerinin uygulayıcı gücüdür.

• Sürdürülebilir satınalma politikası ve ISO 20400
• Yeşil satınalma kriterleri
• Kategori bazlı değerlendirme
• Tedarikçi seçim kriterleri
• Çevresel performans beklentileri

Kapsam 3 Emisyonları

Şirketlerin karbon etkisinin önemli bir bölümü değer zincirinde oluşur.
Tedarikçilerden gelen veri, karbon yönetiminin temel girdisidir.

• Kapsam 3 emisyonları
• Satınalma kaynaklı emisyonlar
• Lojistik kaynaklı emisyonlar
• Tedarikçi emisyon verisi
• Faaliyet verisi toplama
• Değer zinciri veri ihtiyacı

Sürdürülebilir Tedarikçi Geliştirme

Sürdürülebilirlik tedarikçiye sadece şart koşularak yönetilemez. Tedarikçinin ölçülmesi, izlenmesi ve geliştirilmesi gerekir.

• Tedarikçi veri setleri
• Tedarikçi performansı
• Sürdürülebilirlik puanlama
• İyileştirme planları
• Emisyon azaltım hedefleri

2. Gün | Sorumlu Tedarik Zinciri Yönetimi

Sorumlu Tedarik ve Özen Yükümlülüğü

Sorumlu tedarik zinciri yönetimi; etik, insan hakları, çalışma koşulları ve güvenli iş ortamını merkeze alır. Amaç sadece doğru ürünü almak değil; doğru koşullarda üretilmiş ürünü almaktır.

• Etik tedarik
• İnsan hakları
• Çalışma koşulları
• Güvenli iş ortamı
• Tedarikçi sorumluluğu
• Risk belirleme ve izleme
• CSDDD Kurumsal Sürdürülebilirlik Özen Yükümlülüğü Direktifi
• BM İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri

Tedarikçi Davranış Kuralları

Şirketler tedarikçilerinden hangi davranışları beklediğini açıkça tanımlamalıdır.
Bu kurallar, tedarikçi ilişkisinin etik çerçevesini oluşturur.

• Etik kodlar
• Tedarikçi taahhütleri
• Uyum beklentileri
• Yasaklı uygulamalar
• Tedarikçi sorumlulukları

İnsan Hakları ve Sosyal Riskler

Tedarik zincirinde insan hakları tüm iş ortaklarının sorumluluğudur. Sosyal riskler şirketler için kırmızı çizgidir.

• Çalışma koşulları
• Adil ücret
• Çalışma saatleri
• Çocuk işçi
• Zorla çalıştırma
• Ayrımcılık
• Taciz
• Kötü muamele

İş Sağlığı ve Güvenliği

Tedarikçinin iş güvenliği performansı, alıcı şirketin sorumlu tedarik anlayışının parçasıdır.
Güvenli üretim, sürdürülebilir tedarikin temel şartıdır.

• ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi
• Güvenli çalışma ortamı
• Kaza riskleri
• Koruyucu önlemler
• Tedarikçi iş güvenliği performansı

Etik Riskler ve Menfaat Yönetimi

Satınalma süreçlerinde güven esastır. Rüşvet, hediye, çıkar çatışması ve kişisel menfaat ilişkileri kurumsal güveni zedeler.

• Yolsuzluk
• Rüşvet
• Çıkar çatışması
• Hediye ve menfaat
• Akrabalık ilişkileri

Tedarikçi Sosyal Uygunluk ve Risk Değerlendirmesi

Tedarikçinin sadece fiyatı ve kalitesi değil, çalışma koşulları ve etik uyumu da değerlendirilmelidir.Bu değerlendirme, sorumlu tedarik zincirinin kontrol mekanizmasıdır.

• Tedarikçi öz değerlendirme
• Belge kontrolü
• Saha ziyareti
• Risk sınıflandırması
• Uygunluk takibi
• Önleyici aksiyonlar

Şikâyet ve İhbar Mekanizması

Çalışanlar, tedarikçiler ve üçüncü taraflar güvenli şekilde bildirim yapabilmelidir.
Gizlilik ve misilleme yasağı, bu sistemin güvenilirliğini belirler.

• Bildirim kanalları
• Gizlilik
• Misilleme yasağı
• İnceleme süreci
• Geri bildirim yönetimi

Sözleşme, Denetim ve Düzeltici Faaliyet

Sorumlu tedarik zinciri yönetimi sözleşmeye, denetime ve takip sistemine bağlanmalıdır.
Aksi halde iyi niyetli politikalar sahada karşılık bulmaz.

• Etik hükümler
• Sosyal hükümler
• Çevresel hükümler
• Denetim hakkı
• Düzeltici faaliyet planı
• Uygulama takibi

Sorumlu Satınalma Yönetişimi

Sorumlu satınalma kurumsal bir sistem olarak yönetilmelidir.
Politika, görev dağılımı, komite yapısı ve performans takibi birlikte çalışmalıdır.

• Sorumlu satınalma politikası
• Görev ve sorumluluklar
• Komite yapısı
• KPI performans göstergeleri
• Raporlama

Anahtar Sözcükler:

CSDDD, Kurumsal Sürdürülebilirlik Özen Yükümlülüğü Direktifi, Sorumlu Satınalma, sürdürülebilirlik, şikayet, ihbar, adil ücret, insan hakları, yönetişim, risk, risk değerlendirmesi, responsible procurement, sourcing, procurement, sustainability, sosyal uygunluk, etik, çevre, sosyal, çevresel, Değer Zinciri, Özen Yükümlülüğü, ayrımcılık, çeşitlilik, kapsayıcılık, tedarikçi, tedarikçi geliştirme, Sorumlu Tedarik Zinciri Yönetimi, Sürdürülebilir Tedarik Zinciri Yönetimi