ÖNSÖZ
Günümüzde sağlık sektörü büyük bir dönüşüm içerisindedir. Birçok hastalığın kökeni ve nedenleri hızla ortaya çıkarılırken, yeni tedavi yöntemleri geliştirilmekte ve bu süreçlerde yüksek teknoloji ürünleri daha fazla kullanılmaktadır. Toplum ve bireyler sağlık alanındaki gelişmeleri yakından takip etmektedir. İnsanlar kendi sağlıkları kadar çevrelerinin sağlığıyla da ilgilidir ve sağlık alanında alınacak tüm kararlarda daha araştırmacı ve sorgulayıcı davranmakta, hastalıklar, mevcut ve olası tedavi yöntemleri vb. süreçlerde bilgili, bilinçli ve paylaşımcı hareket etmektedirler.
İnternet, bireylerin sağlık konusundaki ihtiyaçlarına yönelik kapsamlı ve anlaşılır bir tıp diliyle bilgilenme imkânı sunmakta, yaşam kalitesinin arttırılmasında büyük fayda yaratmaktadır. Bu gelişmelere paralel olarak internet sağlık sektöründe faaliyet gösteren web sitelerinin sayısı hızla artmaktadır. Gerek kâr amacı gütmeden gerekse ticaret amacıyla kurulan sağlık web siteleri, temelde aynı amaca yönelik olarak topluma daha fazla sağlık bilgisini sunmaktadırlar.
Vizyon ve misyonlarını sağlık sektörünün standartlarını yükseltmek olarak belirleyen üniversite, enstitü ve araştırma laboratuarları ile kamuya ait sağlık siteleri, dernek ve vakıf siteleri, farmasötik işletme siteleri, sağlık bilgisi siteleri ve örgütsel alıcılara yönelik faaliyette bulunan web siteleri önde gelen internet aktörleridir.
Sağlık sektöründe faaliyet gösteren bütün kişi ve kurum web siteleri, günde yirmi dört saat ve haftanın yedi günü erişim olanağı sağlayarak birey ve organizasyonlara hızlı, kaliteli ve düşük maliyetlerle daha fazla sağlık bilgisi sunmaktadır. Sağlık web siteleri temel olarak sağlık bilgisi yayınlarken, tüketicilerin talep ettiği sağlık ürün ve/veya hizmet gereksinimleri de ilgili kuruluşlarca sağlanmaktadır.
Sağlık endüstrisinin internet ortamına olan ilgisi giderek artmaktadır. Pazarlama, satış ve marka yönetiminin tamamen değişmesi ve güç dengesinin tüketici yönüne kayması, e-tabanlı global bir pazar dönüşümünü diğer tüm sektörlerde olduğu gibi sağlık sektöründe de zorunlu kılmaktadır. Sağlık alanında faaliyet gösteren işletmeler bu çerçevede yeni bir e-iş modeli oluşturmakta, iş süreçlerini yeniden tanımlamaktadır.
İşletmeler, geleneksel kurum içi ve kurum dışı ilişkilerin entegrasyonunu sağlayacak şekilde “tedarik – işletme – dağıtım” bilişim teknolojileriyle donatmaktadırlar. Küresel rekabet ortamında Tedarik Zinciri Yönetimi (SCM), İşletme Kaynak Planlaması ( ERP ), Müşteri İlişkileri Yönetimi (CRM) gibi yeni anlayış ve uygulamaların, intranet, ekstranet ve internet teknolojileriyle bütünleştirilmesi zorunlu hale gelmiştir.
Bu kitabın amacı dünyada internet sağlık sektöründeki gelişmeleri genel hatlarıyla ele almak, örnekler vermek ve konuyu ilgili tarafların dikkatine sunmaktır. Kitap içerisinde, bilişim teknolojileri ve sağlık sektörünün hangi noktalarda işbirliği halinde olduğu hangi noktalarda ise yasal düzenlemelere ihtiyaç duyulduğu konusunda bilgiler verilmeye çalışmıştır. ABD, Avrupa ve Türkiye internet uygulamaları arasındaki farklılıklar dile getirilmiştir. Tüketiciler internet üzerinde sınırsız bilgi, ürün ve hizmete sahip olmayı isterlerken doktorlar, eczacılar, uzmanlar ve üreticiler açısından durum değerlendirilmesi yapıldığında yasal düzenlemelerin gerekliliği kaçınılmazdır.
E-Avrupa projesine taraf olan ve Avrupa Birliği üyesi olma yolunda adımlar atan ülkemizde, E-Türkiye ve e-devlet uygulamaları bünyesinde sağlık konusunda da ciddi gelişmeler yaşanmaktadır. Dünyada e-sağlık uygulamaları içinde yer alan olumlu ve olumsuz bütün yönler kamu ve özel sektör temsilcilerinin bir araya gelerek oluşturdukları planlar çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Bu çalışma “Sağlık sektöründe bilişim teknolojileri kullanımı ve e-iş” kesişimli konularda, Pazarlama Dünyası, Öneri Dergisi, Güncel Eczacılık, Activeline, İnternet Konferansı ve İstanbul Üniversitesi Eczacılık Fakültesi E-Sağlık Paneli kapsamında iki yılı aşkın süredir gerçekleştirilmiş yayınların bir araya getirilmesi fikrinden yola çıkarak hazırlandı.
“E-Sağlık; Bilişim Teknolojileri Perspektifinden İlaç ve Pazarlama Teknikleri, Dünya ve Avrupa Birliği Kapsamında Yasal Düzenlemeler” başlıklı bu kitabın gerek akademik alanda gerekse pratik yaşamda konuyla ilgilenenlere yararlı olmasını temenni eder, katkı ve eleştirilerinizi bekleriz.
Dr. Ecz. M. Sedef ERDAL
Doç. Dr. Murat ERDAL
Prof. Dr. Ahmet ARAMAN
İstanbul Üniversitesi, Ocak 2004
|